Alarko Carrier'ın Dönüşüm Reçetesi

Bir süredir endüstriyel üretim dinamiklerini ve köklü şirketlerin makroekonomik dalgalanmalara karşı geliştirdiği savunma mekanizmalarını inceliyorum. Geçtiğimiz ay Gebze'deki fabrikasında Alarko Carrier'in Genel Müdürü Cem Akan ile görüştüm. “Satış zor bir iş, gün geçtikçe de zorlaşıyor.” diyor. Sözlerinden, firmanın makroekonomik şoklara verdiği tepkileri bir tür satış stratejisi olduğu kadar, aynı zamanda sıkı bir bilanço yönetimi olarak da kurguladığını anlıyorum.

Tahsilat süresini kısalttılar

Alarko Carrier'in 2025 mali verileri, aynı zamanda sektörün durumunu da özetler nitelikte. Geçtiğimiz yıl firmanın satış geliri %12 daralarak 7,5 milyar TL’ye geriledi. Daralmanın ardında piyasa koşulları kadar strateji değişikliğinin de etkisi göz ardı edilmemeli. Daha önceleri 120 ile 150 günü bulan tahsilat vadeleri, radikal bir kararla 70-80 gün bandına çekildi. Bu hamle kısa vadede pazar payından bir miktar feragat etmeyi gerektirse de, şirketin net borç pozisyonunu bir önceki yıla göre %35 azaltarak 1,3 milyar TL seviyesine indirmesini sağladı. Maliyet cephesine bakıldığında ise işçilik giderlerinin %30’lara ulaştığı, ithal girdi oranının %60’lar civarında seyrettiği görülüyor. Özellikle 4 çeyrektir devam eden ve 2025 sonunda 686,2 milyon TL olarak gerçekleşen net dönem zararının temelinde, enflasyon muhasebesinin yarattığı baskı ve yüksek faiz ortamı yatıyor. Mevcut finansal tablolar, şirketin büyüme sancısından ziyade sert piyasa koşullarına karşı dayanıklılık testi verdiğini işaret ediyor.

Müşteriye özel üretim

Gebze tesisindeki üretim hatlarını incelerken, standart bir seri üretim bandından ziyade her biri farklı mühendislik problemi çözen terzi işi ürünler dikkat çekiyor. Burada üretilen klima santrallerinin %95’i doğrudan ihraç ediliyor. Tesisin tam kapasiteyle çalıştığında 60-70 milyon dolarlık ihracat hacmi yaratma potansiyeli bulunuyor. Ancak mevcut durumda bu rakam 30 milyon dolar seviyelerinde seyrediyor. Aradaki kapasite boşluğu, yeni pazar arayışlarıyla doldurulmaya çalışılıyor.

Genel Müdür Cem Akan’ın belirttiğine göre Çin gibi ülkelerle standart ürünlerde rekabet etmek yerine tamamen katma değerli projelere odaklanılmış durumda. Özellikle Orta Doğu ve Avustralya’daki petrol ve doğalgaz platformları için üretilen ATEX sertifikalı, yanmaz ve patlamaya dayanıklı klima santralleri bu stratejinin merkezinde yer alıyor. Bir platforma kurulduktan sonra 20 yıl boyunca neredeyse hiç bakım gerektirmemesi beklenen bu sistemler, yüksek marjlarla ihraç ediliyor. Klima santrallerinin fiziksel hacminin %50’sinin boşluktan oluşması nedeniyle nakliyesinin maliyetli olduğu göz önüne alındığında, bu ürünlerin Avustralya’ya kadar rekabetçi bir şekilde satılabilmesi, arkasındaki mühendislik gücünün doğrudan bir kanıtı niteliğinde.

İç piyasadaki daralma ve işçilik maliyetlerinin toplam operasyon içindeki payının %11’den %30’lara çıktığı bir eşikte, Alarko Carrier ağırlığını ısı pompaları ve klima santrallerine vererek bozulan bilançosunu toparlamaya niyetli. Sektörün en eski oyuncusu, önümüzdeki süreçte yeni atılımıyla rotasını tekrar kârlı sulara dönüştürebilecek mi?

Yeni dönemin hamlesi: Isı pompası

İklimlendirme sektöründe asıl oyun değiştirici unsur ise ısı pompaları olarak öne çıkıyor. Fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltan ve enerji verimliliğini maksimize eden bu teknoloji için şirket, Eskişehir fabrikasında önemli bir yatırım kararı almış. 2027 yılının başında devreye girmesi planlanan 3,5 milyon dolarlık yatırım, Türkiye’nin yeşil enerji dönüşümünde kritik bir rol oynayacak.

Avrupa pazarındaki dinamikler, söz konusu yatırımın stratejik önemini doğruluyor. Fransa’da yıllık ısı pompası satışları 150 bin, Almanya’da 200 bin adetlere ulaşmış durumda. Türkiye’de ise pazar henüz 25 bin seviyelerinde emekliyor. Yaklaşık 2 milyon split klima pazarının bulunduğu Türkiye’de, ilk yatırım maliyetlerinin yüksek olması ısı pompalarının yaygınlaşmasını yavaşlatıyor. Ancak bazı Avrupa ülkelerinde %60’lara varan devlet teşvikleri ve Avrupa Birliği’nin karbon sınır mekanizmaları, bu teknolojiyi yakın gelecekte lüks olmaktan çıkarıp zorunluluk hâline getirecek gibi görünüyor. Alarko Carrier, bu yatırım kararıyla Avrupa’daki regülasyon rüzgârını arkasına alarak hem iç pazarda erken konumlanmayı hem de dış pazarlarda yeni bir ihracat kanalı açmayı hedefliyor.

Verimliliğe dayalı dijital ekosistem

Operasyonel süreçlerin yönetimi, salt fiziksel üretimle sınırlı kalmamalı. Şirket bünyesinde kurgulanan dijital ekosistem, muhasebeden üretim hattına kadar her aşamaya entegre edilmiş. Öyle ki çalışanların ekranlarındaki imleç hareketleri dahi veri tabanlarına kaydedilerek operasyonel verimlilik analizlerinde kullanılıyor. Bu dijitalleşme vizyonu, sürdürülebilirlik hedefiyle de doğrudan kesişiyor. Eskişehir tesisindeki 700 MWh güneş enerjisi santrali ve Gebze’deki otomasyon iyileştirmeleri sayesinde elde edilen 177 bin kWh enerji tasarrufu, karbon ayak izini azaltıyor. Tüketilen suyun %14’ünün geri kazanılması ve yenilenebilir enerjinin toplam tüketim içindeki payının %7,5’e çıkarılması, çevresel duyarlılığın şirket işleyişine entegre edildiğini gösteriyor. Bütün bu adımlar, maliyetleri aşağı çeken bir operasyonel iyileştirme olduğu kadar aynı zamanda uluslararası pazarlarda rekabet avantajı sağlayan kurumsal bir kimlik inşası anlamına geliyor.

Küresel sinerji arayışı

Hedeflenen yatırımlar ve stratejik manevralar, kuşkusuz makroekonomik istikrar beklentisiyle doğrudan bağlantılı. 2026’nın son çeyreği, faizlerin düşüş trendine gireceği ve enflasyonist baskının hafifleyeceği bir dönüm noktası olarak öngörülüyor. Şirketin mevcut %18 bandındaki ihracat oranını %30’lara taşıma hedefi, büyük oranda küresel ve yurt içi dengelerin oturmasına bağlı. Şirketin ortağı Carrier’ın Türkiye yerine Hindistan’a yönlendirdiği 800 milyon dolarlık yatırım, uluslararası sermayenin rotasına işaret ederken maliyetlerden ziyade ekonomik öngörülebilirliği temel aldığını çarpıcı şekilde öne çıkarıyor. Gebze’deki üretim kalitesi ve mühendislik altyapısı yurt dışındaki ortak tarafından takdir toplasa da, makroekonomik sis perdesinin yeni sermaye girişlerini şimdilik frenlediği anlaşılıyor. Sektördeki durağanlığa rağmen hidrojenli kombi AR-GE çalışmaları ve sirkülasyon pompalarında alınan Avrupa sertifikasyonları, şirketin teknolojik yarıştan kopmadığını gösteriyor.

Tüm bulgular değerlendirildiğinde; Alarko Carrier'ın içinden geçtiği zorlu süreci, piyasa koşullarındaki daralmanın yanı sıra yapısal bir dönüşüm sancısı olarak görmek mümkün. Şirket, daralan iç piyasanın ve tırmanan maliyetlerin yarattığı tahribatı, mühendislik kalitesini yükselterek ve tahsilat sürelerini azaltarak bertaraf etmeye çalışıyor. Klima santralleri ve dijital altyapıya ilave ısı pompası yatırımıyla yaratılmak istenen yeni sinerji, şirketin mevcut kapasitesini çok daha ileriye taşıyacak bir potansiyeli barındırıyor. Kısa vadeli bilançolardaki türbülans yatırımcılar için zorlayıcı görünse de, atılan adımların şirketin büyümesini destekleyeceği anlaşılıyor.

Zeynep Aktaş – Paranın Yönü – Mayıs 2026